Cukrzyca w ciąży

Cukrzyca ciążowa jest tym rodzajem cukrzycy, który występuje u kobiet spodziewających się dziecka. Zwykle pojawia się w drugim trymestrze ciąży i ustępuje niedługo po porodzie (po upływie kilku tygodni), u innych z kolei przekształca się na trwałe w cukrzycę typu II.

cukrzyca w ciążyCukrzyca ciążowa, która jest poważną chorobą metaboliczną kobiet ciężarnych, może stanowić zagrożenie dla płodu oraz prowadzić do wielu wad rozwojowych. Niekiedy stanowi nawet śmiertelne zagrożenie i zwiększa ryzyko wydania na świat martwego płodu bądź przedwczesnego poronienia. Wady rozwojowe urodzonego potomstwa obejmują takie narządy, jak serce, nerki, układ nerwowy, przewód pokarmowy oraz kończyny górne i dolne.

Cukrzyca ciężarnych charakteryzuje się podobnymi objawami jak inne rodzaje cukrzycy – najczęściej obserwuje się wzmożone pragnienie i potrzebę częstego oddawania moczu. Ponadto występuje osłabienie całego organizmu, zawroty głowy, senność oraz uczucie zmęczenia – wszystkie te objawy są skutkiem zaniżonego poziomu cukru we krwi, którego niedobory powstają na skutek nieprawidłowego przetwarzania węglowodanów lub niewystarczającego wydzielania insuliny przez komórki β trzustki kobiety ciężarnej.

Kto może zachorować?

Wśród czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy u kobiet w ciąży jest szereg elementów. To m.in. późna ciąża po 35. roku życia oraz urodzenie poprzedniego dziecka o masie urodzeniowej ciała przekraczającej 4,5 kg. Warto wiedzieć, że insulina w okresie płodowym życia działa na podobnej zasadzie co hormon wzrostu – wtedy nadmiar cukru we krwi kobiety sprawia, że dziecko rodzi się chore i za duże. Nadmiar insuliny płodowej zaburza również metabolizm potasu w organizmie, przez co płód może urodzić się martwy lub z pewnymi wadami wrodzonymi. Często wady te dotyczą układu sercowo-naczyniowego bądź nerek.

Przyczyny cukrzycy ciążowej

Szacuje się, że cukrzyca ciążowa to problem, który dotyka ok. 5-10% ciężarnych kobiet, a w 10% przypadków jest tak naprawdę cukrzycą typu I, która została wykryta dopiero w czasie ciąży. Przyczyn, dlaczego ciąża zwiększa ryzyko kobiet na wystąpienie cukrzycy, lekarze endokrynolodzy dopatrują się w zwiększonym wydzielaniu przez organizm brzemiennej tzw. antagonistów insuliny, m.in. żeńskich hormonów płciowych (estrogenów) czy hormonów pobudzających wzrost gruczołów sutkowych (prolaktyna). Osłabiają one produkcję własnej insuliny przez trzustkę, przez co dochodzi do zachwiania gospodarki węglowodanowej w organizmie.

Cukrzyca ciężarnych jest rozpoznawana na podstawie badań kontrolnych poziomu cukru we krwi, które wykonuje się między 24. a 28. tygodniem ciąży (koniec 2. trymestru). Diagnostyka opiera się przede wszystkim na pomiarach poziomu cukru we krwi na czczo oraz testach tolerancji glukozy (o badaniach w cukrzycy ciężarnych więcej czytaj w: Diagnostyka cukrzycy).

Następstwa cukrzycy kobiet w ciąży

Cukrzyca ciążowa jest typem cukrzycy, który można brać śmiało za przejaw naszych czasów i chorobę cywilizacyjną. Współczesne nastawienie na pracę i odkładanie w nieskończoność „na potem” decyzji o macierzyństwie sprzyja występowaniu choroby, a wraz z nią powikłań zdrowotnych u noworodków. Na powikłania cukrzycy cierpią też same ciężarne. Dotykają ich takie schorzenia, jak przewlekłe zapalenie pochwy, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca oraz infekcje dróg rodnych. Noworodek może przyjść natomiast na świat z licznymi wadami wrodzonymi. Przykładowe problemy to makrosomia płodu, kiedy masa urodzeniowa dziecka przekroczy 4 kg lub – na odwrót – hipotrofia wewnątrzmaciczna, w której dziecko wykazuje się przeraźliwie niską wagą po urodzeniu.

Szacuje się, że cukrzyca ciążowa u 30-40% kobiet w ciąży prowadzi do rozwoju cukrzycy typu II. Zazwyczaj jednak choroba ustępuje samoczynnie bez żadnych symptomów, znikając już po 6-8 tygodniach po porodzie.

Leczenie i profilaktyka

Dla kobiet ciężarnych chorujących na cukrzycę ciążową istotną sprawą jest trafne rozpoznanie choroby, a po diagnozie – wszczęcie stosownych działań terapeutycznych. Istotne jest podnoszenie samoświadomości kobiet na temat cukrzycy, tak aby były w stanie bez przeszkód samodzielnie kontrolować poziom cukru we krwi.

Pomocna w leczeniu jest także zdrowa dieta oparta na produktach o tzw. niskim indeksie glikemicznym (więcej w: Dieta w cukrzycy) oraz stosowanie umiarkowanych, nieforsownych ćwiczeń fizycznych. Jeżeli te zabiegi nie przyniosą żądanych rezultatów, lekarz zaleci przyjmowanie leków doustnych lub insuliny zewnętrznej.

Najważniejszym jednak zabiegiem profilaktycznym jest pozbycie się zbędnej tkanki tłuszczowej przed planowaną ciążą – utrata wagi znacznie podniesie szanse ciężarnej na urodzenie zdrowego potomstwa. Nie należy natomiast odchudzać się w czasie ciąży, gdyż to potencjalnie pozbawia dziecko wielu składników odżywczych.

Dodaj komentarz